Ngày nay, khi chúng ta bước vào kỷ nguyên chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI), nhiều doanh nghiệp đã đầu tư mạnh vào công nghệ: hệ thống ERP, dữ liệu lớn, chatbot thông minh… Nhưng có một “hệ điều hành” quan trọng hơn vẫn thường bị bỏ quên – đó là văn hóa và tư duy làm chủ.
Tôi từng gặp một trưởng phòng kinh doanh ở một công ty dịch vụ. Anh tâm sự: “Công nghệ mới thì công ty đã có, dữ liệu thì đầy, nhưng đội ngũ vẫn làm việc như đi làm thuê, chờ giao việc, chờ hướng dẫn. Kết quả là chúng tôi không tạo ra sự khác biệt so với đối thủ.” Câu chuyện ấy khiến tôi càng tin chắc rằng: công nghệ chỉ giúp doanh nghiệp tăng tốc, còn con người mới quyết định hướng đi.

Tư duy làm chủ là gì?
Một nhân viên có tư duy làm chủ (Owner Mindset) không còn nghĩ “đây là việc của công ty”, mà sẽ coi đó là việc của chính mình. Họ chủ động như một người chủ: tự chịu trách nhiệm về kết quả, dám đưa ra quyết định, và luôn gắn bó với mục tiêu chung.
Văn hóa làm chủ không phải là một khẩu hiệu treo tường. Nó là cách mỗi cá nhân cảm nhận: “Tôi có thể tạo ra giá trị. Tôi chịu trách nhiệm với thành công – và cả thất bại – của công việc mình làm.”
Niềm tin và sự minh bạch – gốc rễ của văn hóa làm chủ
Trong một buổi đào tạo gần đây, tôi hỏi các học viên: “Điều gì giữ chân bạn ở lại với tổ chức?” Nhiều người không trả lời lương, mà nói: niềm tin.
Niềm tin rằng lãnh đạo minh bạch, chia sẻ thẳng thắn. Niềm tin rằng tiếng nói của họ có giá trị. Niềm tin rằng họ được quyền thử – được quyền sai – và được học từ chính trải nghiệm đó. Khi niềm tin ấy tồn tại, nhân viên sẵn sàng nghĩ và hành động như một người chủ.
Giao tiếp và thấu cảm – chất keo kết nối
Một tổ chức có văn hóa làm chủ không thể thiếu giao tiếp hiệu quả. Giao tiếp ở đây không chỉ là thông báo, chỉ thị, mà là sự đối thoại – hai chiều, cởi mở và đầy thấu cảm.
Trong thời đại AI, khi dữ liệu có thể trả lời nhanh hơn chúng ta, thì chính sự thấu cảm mới giúp con người khác biệt. Người lãnh đạo biết lắng nghe, đặt mình vào vị trí nhân viên, sẽ giúp nhân viên cũng học cách thấu cảm với khách hàng và đồng nghiệp. Đó là vòng tròn lan tỏa của một văn hóa tích cực.
Cùng hướng về mục tiêu chung
Một doanh nghiệp không thể thành công nếu mỗi bộ phận chạy theo một hướng. Khi nhân viên có tư duy làm chủ, họ không chỉ quan tâm đến KPI cá nhân, mà còn nhìn thấy bức tranh lớn – lợi nhuận và sự phát triển bền vững của tổ chức.
Tôi thường nói với học viên quản lý: “Đừng để bộ phận của mình trở thành ‘ốc đảo’. Hãy coi mình là một đối tác kinh doanh nội bộ, cùng hợp tác để toàn công ty tiến lên.” Đó chính là lúc tư duy làm chủ trở thành tài sản vô hình nhưng vô giá.
Trách nhiệm giải trình – thước đo của sự trưởng thành
Văn hóa làm chủ không tách rời khỏi trách nhiệm giải trình. Thành công hay thất bại đều phải minh bạch. Người nhân viên dám nhận trách nhiệm, dám nói “tôi chịu” – đó mới thực sự là trưởng thành.
Trong thời đại số, nơi dữ liệu và AI có thể “soi sáng” từng con số, thì sự minh bạch càng cần được đề cao. Khi mọi quyết định được chia sẻ, mọi kết quả được nhìn nhận công bằng, văn hóa giải trình sẽ nuôi dưỡng tinh thần đồng đội và khát vọng chinh phục.
Lời kết:
Công nghệ có thể giúp chúng ta nhanh hơn, nhưng chỉ có con người với tư duy làm chủ mới giúp tổ chức đi xa hơn. Văn hóa làm chủ chính là nền tảng để doanh nghiệp khai thác sức mạnh của AI và biến thách thức thành cơ hội.
Vậy nên, tôi muốn gửi đến các lãnh đạo, doanh nhân, quản lý cấp trung một câu hỏi:
Hãy bắt đầu ngay từ hôm nay. Xây dựng văn hóa làm chủ, để tổ chức của bạn không chỉ thích nghi, mà còn bứt phá trong kỷ nguyên AI.
Trân trọng!
Lead-UP Academy | "Learn to Act – Act to Lead"



Năm 2026 đánh dấu một giai đoạn mà doanh nghiệp Việt Nam đồng thời đối mặt với nhiều áp lực mang tính cấu trúc: tốc độ thị trường ngày càng nhanh, yêu cầu hiệu suất ngày càng cao, nguồn lực con người biến động mạnh và khoảng cách giữa chiến lược với thực thi ngày càng rõ rệt. Trong bối cảnh đó, học tập và phát triển (Learning & Development – L&D) không còn là một hoạt động hỗ trợ, mà trở thành một yếu tố sống còn để duy trì năng lực cạnh tranh của tổ chức.
Trong hai năm trở lại đây, trí tuệ nhân tạo (AI) đã nhanh chóng trở thành một trong những chủ đề được nhắc đến nhiều nhất trong các cuộc họp điều hành. Nhiều doanh nghiệp đã dành thời gian, ngân sách và sự quan tâm đáng kể cho các công cụ AI, nền tảng số và các sáng kiến tự động hóa, với kỳ vọng công nghệ sẽ mở ra năng suất cao hơn, vận hành hiệu quả hơn và lợi thế cạnh tranh bền vững hơn.
Khi kết thúc chương trình đào tạo “Lãnh đạo truyền cảm hứng” dành cho đội ngũ The Pearl Hội An, điều khiến chúng tôi suy nghĩ nhiều nhất không phải là kiến thức đã truyền đạt, mà là sự thay đổi trong ánh mắt, thái độ và cách đặt câu hỏi của Ban lãnh đạo và các anh chị quản lý. Tất cả cho thấy một sự thật rõ ràng: trong bối cảnh cạnh tranh mới, doanh nghiệp không thể đi xa nếu người lãnh đạo vẫn đứng yên – “giậm chân tại chỗ”.
Trong hơn 15 năm làm việc cùng lãnh đạo và đội ngũ doanh nghiệp Việt Nam, tôi có dịp quan sát một nghịch lý: nhiều nhà quản lý sở hữu bằng cấp quốc tế, đọc rất nhiều sách, thậm chí tham gia hàng chục khóa học về quản trị. Thế nhưng, khi đối diện với tình huống thực tế – tỷ lệ nhân viên nghỉ việc tăng cao, khách hàng đồng loạt phàn nàn, dự án liên tục trễ hạn – họ vẫn lúng túng, chậm phản ứng, thậm chí rơi vào bế tắc. Điều đó gợi ra một câu hỏi rất quan trọng: Tại sao kiến thức thôi chưa đủ để tạo nên một nhà lãnh đạo giỏi?
Khi chúng tôi tư vấn và đào tạo cho nhiều doanh nghiệp ở các ngành khác nhau – từ ngân hàng, viễn thông đến logistics hay khách sạn – có một câu hỏi mà lãnh đạo thường trăn trở: “Làm sao để xây dựng được một văn hóa doanh nghiệp mạnh mẽ, gắn kết, mà vẫn thích ứng nhanh với thời đại số và AI?”
Một lần trò chuyện với giám đốc nhân sự của một ngân hàng thương mại lớn, tôi hỏi: “Anh nghĩ điều gì quan trọng nhất khi triển khai AI vào hoạt động?” Anh cười: “Công nghệ không khó, cái khó là… cái hộp trong đầu chúng ta.” Câu nói ấy làm tôi nhớ đến cuốn “Tư duy vượt giới hạn” của Andy Andrews. Ông viết rằng, nhiều người tự hào khi “think out of the box”, nhưng thực ra họ vẫn bị giới hạn bởi chính chiếc hộp ấy. Muốn bứt phá, phải dám thoát khỏi chiếc hộp hoàn toàn.