Trong hơn 15 năm làm việc cùng lãnh đạo và đội ngũ doanh nghiệp Việt Nam, tôi có dịp quan sát một nghịch lý: nhiều nhà quản lý sở hữu bằng cấp quốc tế, đọc rất nhiều sách, thậm chí tham gia hàng chục khóa học về quản trị. Thế nhưng, khi đối diện với tình huống thực tế – tỷ lệ nhân viên nghỉ việc tăng cao, khách hàng đồng loạt phàn nàn, dự án liên tục trễ hạn – họ vẫn lúng túng, chậm phản ứng, thậm chí rơi vào bế tắc.

Điều đó gợi ra một câu hỏi rất quan trọng: Tại sao kiến thức thôi chưa đủ để tạo nên một nhà lãnh đạo giỏi?

Kiến thức – cần nhưng chưa đủ

Không thể phủ nhận vai trò nền tảng của kiến thức quản trị: đó là những nguyên tắc, mô hình, khung lý thuyết về động lực, giao việc, kiểm soát, đánh giá. Nhưng với lãnh đạo cấp cao, nếu chỉ dừng lại ở “biết”, thì kiến thức chỉ là bộ sưu tập đẹp đẽ trong tủ sách – thiếu sức mạnh để giải quyết thực tế phức tạp.

Thế giới doanh nghiệp ngày nay vận hành trong trạng thái VUCA: biến động, bất định, phức tạp và mơ hồ. Một công thức “đúng” hôm nay có thể trở nên vô dụng ngày mai. Điều quan trọng không phải là bạn thuộc bao nhiêu mô hình, mà là bạn có biến kiến thức thành hành động, hành động thành trải nghiệm, và trải nghiệm thành năng lực lãnh đạo thực chiến hay không.

Hãy thử nhìn vào một ví dụ đơn giản: lý thuyết nói “hãy khen ngợi nhân viên khi họ làm tốt”. Nhưng trong một buổi sáng căng thẳng, khách hàng lớn đang nổi giận, chỉ số KPI đỏ rực trên bảng điều khiển, liệu bạn còn đủ tỉnh táo để vừa xử lý tình huống, vừa truyền được sự ghi nhận kịp thời cho nhân viên? Nếu không rèn luyện trong thực tế, kiến thức này rất dễ… trôi khỏi trí nhớ đúng lúc cần nhất.

Lãnh đạo thực chiến – sự khác biệt đến từ trải nghiệm

Khái niệm “thực chiến” không phải là làm việc theo bản năng, mà là biết cách hành động trong bối cảnh thực tế đầy áp lực, rủi ro và giới hạn.

Những điểm cốt lõi làm nên lãnh đạo thực chiến là:

• Ứng biến linh hoạt: Không rập khuôn theo sách, mà biết điều chỉnh phù hợp với văn hóa tổ chức, đặc thù ngành nghề, và tâm lý con người.
• Ra quyết định kịp thời: Dám chọn giải pháp khi chưa có đủ dữ liệu hoàn hảo, chấp nhận trách nhiệm và sẵn sàng học hỏi từ sai lầm.
• Dẫn dắt bằng hành động: Không chỉ là “hãy làm đi”, mà là sẵn sàng “cùng làm” để nhân viên thấy sự cam kết và học theo.

Nói cách khác, kiến thức chỉ là bản đồ. Thực chiến chính là năng lực cầm bản đồ đó bước vào địa hình phức tạp, vừa đi vừa điều chỉnh, đôi khi phải tạo ra con đường mới.

Vì sao nhân viên cần lãnh đạo thực chiến?

Với nhân viên, lãnh đạo không phải là người “thuyết giảng” hay “trích dẫn sách vở” mỗi khi có vấn đề. Điều họ cần là một người có thể đi cùng họ trong những tình huống cụ thể, biết khi nào cần hỗ trợ, khi nào cần trao quyền, khi nào cần đứng ra nhận trách nhiệm.

Một lãnh đạo thực chiến không chỉ truyền đạt tri thức, mà còn truyền niềm tin. Và trong môi trường cạnh tranh khốc liệt, niềm tin đó mới là thứ giữ chân nhân tài, gắn kết đội ngũ và thúc đẩy kết quả.

Lời kết

Ở vị trí lãnh đạo cao cấp, bạn có thể sở hữu nhiều kiến thức quản trị, nhưng đừng để chúng trở thành “kho báu đóng kín”. Điều tạo nên sức mạnh của một nhà lãnh đạo thực sự không nằm ở chỗ “biết nhiều”, mà ở khả năng chuyển hóa kiến thức thành hành động, hành động thành kinh nghiệm, và kinh nghiệm thành bản lĩnh thực chiến.

Đó chính là tinh thần mà doanh nghiệp Việt Nam đang cần hơn bao giờ hết: lãnh đạo không chỉ giỏi lý thuyết, mà phải sẵn sàng xắn tay, dấn thân, và dẫn dắt bằng chính trải nghiệm thực tế.

Chúc các bạn thành công!

Lead-UP Academy | Learn to Act – Act to Lead