Tư duy vượt giới hạn – Câu chuyện cho doanh nghiệp Việt trong kỷ nguyên AI

Một lần trò chuyện với giám đốc nhân sự của một ngân hàng thương mại lớn, tôi hỏi:
“Anh nghĩ điều gì quan trọng nhất khi triển khai AI vào hoạt động?”
Anh cười: “Công nghệ không khó, cái khó là… cái hộp trong đầu chúng ta.”

Câu nói ấy làm tôi nhớ đến cuốn “Tư duy vượt giới hạn” của Andy Andrews. Ông viết rằng, nhiều người tự hào khi “think out of the box”, nhưng thực ra họ vẫn bị giới hạn bởi chính chiếc hộp ấy. Muốn bứt phá, phải dám thoát khỏi chiếc hộp hoàn toàn.

Câu chuyện ngân hàng: từ chatbot đến mô hình kinh doanh mới

Ban đầu, ngân hàng này chỉ định dùng AI để “tối ưu hóa cái cũ” – tạo chatbot trả lời khách hàng nhanh hơn, tự động phân loại hồ sơ vay. Nhưng rồi họ tự hỏi: “Nếu không có giới hạn nào, chúng ta có thể phục vụ khách hàng theo cách nào mới?”

Câu hỏi ấy đã mở ra một hướng đi khác: họ thử nghiệm mô hình chấm điểm tín dụng bằng AI, khai thác dữ liệu hành vi số thay vì chỉ dựa vào bảng lương hay tài sản thế chấp. Nhờ đó, họ tiếp cận được nhóm khách hàng trẻ chưa có lịch sử tín dụng truyền thống. Đó không chỉ là ứng dụng công nghệ, mà là tái định nghĩa mô hình kinh doanh.

Câu chuyện logistics: hành động quyết liệt thay vì chờ đợi

Một công ty logistics ở Hải Phòng từng đối mặt với tình trạng khách hàng phàn nàn vì hàng về chậm, thông tin không minh bạch. Ban lãnh đạo đã quyết tâm số hóa, nhưng quyết tâm thôi chưa đủ.

Tôi nhớ tới bài học “Quyết tâm có cánh” trong sách – rằng quyết tâm chỉ thực sự có ý nghĩa khi gắn với hành động mạnh mẽ.

Họ đã bắt đầu từ những việc nhỏ:

• Ứng dụng AI để dự báo thời gian thông quan.
• Tích hợp dữ liệu vận tải từ nhiều hãng tàu vào một nền tảng duy nhất.
• Cho phép khách hàng theo dõi hành trình hàng hóa theo thời gian thực.

Chỉ sau 6 tháng, tỉ lệ khiếu nại giảm mạnh, sự hài lòng của khách hàng tăng lên rõ rệt.

Nâng chuẩn thay vì chấp nhận hiện trạng

Andy Andrews nói đến “tiêu chuẩn ngầm” – những giới hạn mặc định khiến ta dậm chân tại chỗ. Trong doanh nghiệp Việt, tiêu chuẩn ngầm đôi khi là:

• “Khách hàng của mình quen thế rồi, không cần thêm gì đâu.”
• “Công nghệ mới chỉ để trang trí, không ảnh hưởng nhiều.”

Nhưng cả ngân hàng lẫn công ty logistics trên đều chứng minh: khi nâng chuẩn mới cho tổ chức, họ không chỉ cải thiện hiệu quả, mà còn tạo ra giá trị vượt xa sự mong đợi của khách hàng.

Lời kết

Trong kỷ nguyên AI, doanh nghiệp Việt cần nhiều hơn sự “nghĩ khác biệt” – mà cần cả sự dám thoát khỏi chiếc hộp, dám hành động quyết liệt và dám nâng chuẩn mới.

Câu hỏi dành cho các lãnh đạo hôm nay: Doanh nghiệp của bạn đã thật sự vượt khỏi chiếc hộp, hay vẫn đang an toàn trong vùng giới hạn quen thuộc?

Chúc các bạn thành công!

Trân trọng!

Lead-UP Academy | Learn to Act – Act to Lead