Trong thời gian gần đây, khi Trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được nhắc đến trong các cuộc họp lãnh đạo, một câu hỏi xuất hiện ngày càng thường xuyên: “AI có làm cho L&D trở nên dư thừa?” Ở một số doanh nghiệp, câu hỏi này còn được hiểu theo hướng cực đoan hơn: “Có cần đầu tư cho đào tạo nữa không khi AI đã có thể trả lời mọi thứ?”
Thực tế cho thấy, AI không làm L&D biến mất. Ngược lại, AI đang buộc L&D phải tái thiết một cách căn bản. Không tái thiết, L&D sẽ bị gạt ra bên lề. Tái thiết đúng, L&D trở thành một trong những năng lực chiến lược quan trọng nhất của tổ chức.
Vấn đề không nằm ở AI, mà nằm ở cách L&D đang tồn tại
AI có thể: Trả lời câu hỏi; Tóm tắt tài liệu; Gợi ý cách làm; Hỗ trợ ra quyết định;…
Nhưng AI không tự tạo ra năng lực cho tổ chức. Năng lực chỉ hình thành khi con người:
Nếu L&D vẫn được hiểu là:
… thì đúng là AI sẽ khiến mô hình đó trở nên lỗi thời rất nhanh.

[Ảnh: Học viên trong lớp học được Lead-UP Academy triển khai cho Ngân hàng TMCP Tiên phong - TPBank Đà Nẵng]
AI chỉ ra điểm yếu cố hữu của L&D truyền thống
Trong nhiều doanh nghiệp, L&D đã tồn tại nhiều năm nhưng:
AI không gây ra những vấn đề này. AI chỉ làm lộ rõ một sự thật: L&D truyền thống đang thiếu gắn kết với vận hành.
L&D trong thời đại AI phải dịch chuyển từ “dạy” sang “giúp tổ chức học”
Trong bối cảnh mới, vai trò của L&D không còn là cung cấp kiến thức, mà là thiết kế hệ thống học tập ngay trong công việc. Điều này bao gồm:
AI lúc này không phải là “người dạy”, mà là công cụ tăng tốc quá trình học tập và phát triển trong công việc.
AI + học trong công việc: chính là công thức cốt lõi của L&D thực chiến
Khi được tích hợp đúng cách, AI có thể:
Tuy nhiên, nếu không có một hệ thống L&D đủ mạnh để: Xác định năng lực cần phát triển; Chuẩn hóa cách học từ công việc; Hướng dẫn quản lý cách huấn luyện nhân viên và Đo lường sự tiến bộ theo thời gian thì AI chỉ dừng lại ở mức công cụ tiện lợi, không tạo ra chuyển đổi năng lực thực sự.
Quản lý tuyến đầu trở thành “L&D sống” của tổ chức
Trong mô hình L&D mới, quản lý cấp trung và quản lý trực tiếp giữ vai trò then chốt. Họ là người:
AI có thể hỗ trợ quản lý trong việc phân tích dữ liệu, chuẩn bị nội dung huấn luyện, nhưng không thể thay thế vai trò dẫn dắt con người. Nếu L&D không trang bị cho quản lý năng lực huấn luyện trong công việc, mọi nỗ lực ứng dụng AI sẽ chỉ nằm ở bề mặt.

[Ảnh: Học viên thực hành đóng vai trong 1 chương trình đào tạo xử lý tình huống do AI tạo ra tại TPBank Đà Nẵng]
Vì sao doanh nghiệp cần tái thiết L&D thay vì chỉ “triển khai AI”
Rất nhiều doanh nghiệp bắt đầu chuyển đổi bằng cách mua công cụ AI, nhưng lại bỏ qua câu hỏi nền tảng: “Tổ chức của chúng ta học như thế nào?”.
Không có một hệ thống L&D đủ thực chiến, doanh nghiệp sẽ gặp các vấn đề:
Tái thiết L&D chính là cách giúp AI: Đi vào vận hành; Đi vào hành vi làm việc và Đi vào năng lực dài hạn của tổ chức.
Phòng đào tạo thuê ngoài: mô hình L&D phù hợp với thời đại AI
Trong bối cảnh doanh nghiệp cần học nhanh nhưng không đủ nguồn lực để xây dựng bộ phận L&D nội bộ bài bản, mô hình Phòng đào tạo thuê ngoài trở nên đặc biệt phù hợp. Mô hình này giúp doanh nghiệp:
Đây không phải là giải pháp đi thuê giảng viên, mà là thuê một năng lực L&D vận hành cùng doanh nghiệp.
AI không làm L&D yếu đi – AI buộc L&D phải mạnh lên
AI không thay thế L&D. AI chỉ đặt ra một yêu cầu mới: L&D phải thực chiến hơn, gắn với công việc hơn và tạo ra năng lực thật.
Doanh nghiệp nào coi L&D là chiến lược, biết tái thiết cách học trong tổ chức và tích hợp AI đúng cách, sẽ có lợi thế lớn trong giai đoạn tới. Ngược lại, nếu L&D vẫn chỉ dừng ở lớp học và chương trình rời rạc, AI sẽ nhanh chóng vượt qua tổ chức đó.
---
Lead-UP Academy | Learn to Act – Act to Lead



Trong nhiều tổ chức, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam, các hoạt động đào tạo và phát triển (L&D) được triển khai một cách thường xuyên. Kế hoạch đào tạo hằng năm được xây dựng, ngân sách được phân bổ, và tỷ lệ tham gia của nhân sự nhìn chung ở mức cao. Mức độ tương tác trong lớp học thường tích cực, trong khi các đánh giá sau đào tạo phần lớn phản ánh sự hài lòng của học viên.
Trong bối cảnh năm 2026, doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt đồng thời với: Áp lực tối ưu chi phí và nâng cao năng suất; Biến động nhân sự, đặc biệt ở lực lượng vận hành và quản lý trung gian; Khoảng cách ngày càng lớn giữa chiến lược và khả năng thực thi. Thông qua các hoạt động R&D và triển khai thực tế của Lead-UP Academy tại nhiều doanh nghiệp thuộc các ngành: ngân hàng, viễn thông, dịch vụ, khách sạn, bất động sản và sản xuất, chúng tôi chia sẻ trong bài viết này với một thông điệp rõ ràng, đó là: Đào tạo chỉ tạo ra giá trị khi nó giải quyết đúng “điểm nghẽn” vận hành – không phải khi nó làm dày thêm danh mục khóa học. Bài viết này, chúng tôi tập trung chỉ ra 5 khía cạnh của đào tạo doanh nghiệp, cụ thể như sau:
Trong quản trị nhân sự hiện đại, mô hình 9 Box Grid (Hiệu suất – Tiềm năng) thường được sử dụng để phân loại nhân sự. Với Gen Z, đây là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp xác định ai cần được đào tạo nâng cao kiến thức chuyên môn, ai cần được huấn luyện tăng hiệu suất, ai cần kèm cặp để phát triển tiềm năng lãnh đạo. Bối cảnh này cho thấy, huấn luyện và kèm cặp không chỉ là kỹ thuật quản lý, mà là chiến lược xây dựng lực lượng kế cận trong doanh nghiệp.
Khi đào tạo không mang lại hiệu quả, nó không chỉ tốn kém mà còn tạo ra tâm lý tiêu cực, khiến doanh nghiệp khó triển khai những chương trình tiếp theo. Biến mỗi khóa học thành “học để làm – làm để trưởng thành” Điểm mấu chốt để thoát khỏi vòng luẩn quẩn trên chính là văn hóa học tập thích ứng – nơi mọi hoạt động đào tạo đều gắn với thực tiễn, với mục tiêu thay đổi hành vi và nâng cao hiệu suất.
Trong nhiều buổi làm việc với các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), tôi thường nghe các lãnh đạo chia sẻ: “Chúng tôi rất muốn đào tạo, phát triển nhân viên, nhưng chi phí và thời gian hạn chế, chưa thể làm như các tập đoàn lớn.” Đây là tâm lý phổ biến. Tuy nhiên, điều thú vị là SME lại chính là nơi coaching và mentoring có thể phát huy tác dụng rõ rệt nhất – bởi quy mô nhỏ giúp dễ triển khai, dễ gắn kết, và hiệu quả được nhìn thấy ngay trong công việc hàng ngày.
Trong một buổi làm việc với một doanh nghiệp sản xuất lớn ở miền Nam, tôi được nghe một câu chuyện “đau đầu”: giám đốc nhà máy bất ngờ nghỉ việc để chuyển sang công ty đối thủ. Vấn đề không nằm ở việc tuyển người mới, mà ở chỗ doanh nghiệp không có ai sẵn sàng thay thế ngay lập tức. Hơn 300 công nhân chờ đợi chỉ đạo, các kế hoạch sản xuất bị đình trệ, khách hàng phàn nàn vì đơn hàng trễ tiến độ.
Đào tạo thực chiến: Học để làm – Làm để trưởng thành Trong một lần giảng dạy cho đội ngũ nhân viên một ngân hàng lớn, chúng tôi hỏi cả lớp: “Bao nhiêu bạn đã từng đi học một khóa kỹ năng, ghi chép rất nhiều, nhưng sau đó… chẳng áp dụng được gì?”